{"id":777,"date":"2015-02-14T10:42:11","date_gmt":"2015-02-14T10:42:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/?p=777"},"modified":"2019-07-07T08:15:12","modified_gmt":"2019-07-07T08:15:12","slug":"asperger-en-achterdocht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/2015\/02\/asperger-en-achterdocht\/","title":{"rendered":"Asperger en achterdocht"},"content":{"rendered":"

Iemand met Asperger kan ik de ogen van anderen gemakkelijk parano\u00efde lijken. Omdat er sowieso allerlei zaken in de communicatie `vreemd’ verlopen, krijgen veel mensen dan de neiging om iemand als `gek’, `obsessief’, `gestoord’ af te schrijven. Dat is niet helemaal terecht, als je bedenkt hoe het komt dat zo iemand parano\u00efde lijkt te zijn.<\/p>\n

\"\"
Ongeluk of liquidatie?<\/figcaption><\/figure>\n

Niet filteren<\/h2>\n

De eerste oorzaak van dit probleem is dat iemand met Asperger, wanneer zich iets vreemds voordoet, niet filtert<\/a> bij het nagaan van mogelijke oorzaken. Wanneer “wij” (niet-autisten, oftewel neurotypici) bijvoorbeeld meemaken dat een mailtje verdwenen is, gaan we er van uit dat we zelf per ongeluk een fout gemaakt hebben. Wanneer het zich keer op keer voordoet verdenken we misschien het mailprogramma van een fout, en pas in een veel later stadium zullen we misschien de mogelijkheid onderzoeken dat iemand onze computer heeft gehackt (en dat die `iemand’ misschien een veiligheidsdienst is).<\/p>\n

Bij mensen met Asperger werkt dat anders. Ze filteren niets. Elke oorzaak wordt onderzocht. En dan wordt er niet gekeken naar de waarschijnlijkheid (want het gaat om \u00e9\u00e9n geval, dus de waarschijnlijkheid vinden ze niet relevant), maar naar de mate waarin de mogelijke oorzaak past bij het gevolg. Dan komen er al snel oorzaken naar boven die “wij” als onwaarschijnlijk of zelfs bizar zullen categoriseren.<\/p>\n

Er zijn situaties waarin “wij” ook op die manier reageren. In het verkeer bijvoorbeeld, wanneer iemand je snijdt, zijn veel mensen geneigd om aan te nemen dat de ander dat expres doet, terwijl de meest waarschijnlijke oorzaak simpelweg is dat de ander niet goed heeft opgelet.<\/p>\n

Associaties en verbanden<\/h2>\n

Een andere oorzaak zit hem in het feit dat iemand met Asperger niet goed \u00e9\u00e9n feit kan isoleren van de rest. Hij (of zij; we gebruiken hier voor het gemak hij) ziet alle verbanden en associaties<\/a>, en springt van het ene feit naar het andere.<\/p>\n

In ons voorbeeld van het verdwenen mailtje kan een mogelijke oorzaak van een geheime dienst die mailtjes doet verdwijnen dus een keten van gedachten met zich meebrengen over WikiLeaks, over wat allemaal bekend is geworden over wat inlichtingendiensten doen zonder dat iemand dat in de gaten had, over allerlei situaties waarin ze over de schreef zijn gegaan, de wet overtreden, enzovoort.<\/p>\n

Het lastige daarvan is dat een mogelijke oorzaak waar zoveel extra verbanden mee geassocieerd zijn, daardoor automatisch meer op de voorgrond komt. Dat zorgt bij “ons” voor reacties als “Je ziet spoken die er niet zijn”.<\/p>\n

Bij een foto van politie te paard bij een standbeeld, met hoge gebouwen en bouwkranen op de achtergrond, kan iemand met Asperger bijvoorbeeld de volgende associaties hebben: het standbeeld doet denken aan Johan van Oldenbarneveldt, die onthoofd is omdat hij corruptie bestreed. Op de achtergrond zie je torenflats verrijzen: de bouwmaffia is aan de gang. Je ziet politie te paard. De politie zou als functie moeten hebben corruptie te bestrijden, maar in de praktijk beschermt de politie juist vaak corruptie, en er is zelfs af en toe sprake van corruptie binnen de politie zelf. Je ziet ook nog terrassen van caf\u00e9’s in de binnenstad. De horeca is nogal eens het domein van maffia-achtige praktijken.<\/p>\n

Wanneer zo iemand je zijn of haar gedachten uit de doeken zou doen, zou de neiging om te denken “paranoia” bijna onweerstaanbaar zijn.<\/p>\n

Een verleden van gepest worden<\/h2>\n
\"\"
Zwarte Ooievaar pest Aasgier<\/figcaption><\/figure>\n

Er is nog een oorzaak voor het feit dat mensen met Asperger vaak eerder lijken te geloven dat er achter een verschijnsel als een verdwenen mailtje een doelgerichte actie van een ander zit. Een afschuwelijk hoog percentage van de mensen met Asperger heeft een verleden van gepest worden.<\/p>\n

Het lastige daarvan is dat dat pesten begint op een leeftijd dat mensen met Asperger nog extreem veel moeite hebben om bedoelingen van anderen te duiden. Dat maakt ze ook zulke “gemakkelijke” doelwitten voor pesten. Wanneer tot zo’n kind doordringt dat andere kinderen hen met kwaadwillende bedoelingen bejegenen, komt dat daardoor nog eens extra heftig aan.<\/p>\n

Het is dus heel goed mogelijk dat er inderdaad echt een neiging tot achterdocht ontstaat.<\/p>\n

Hoe ga je daarmee om?<\/h2>\n

Het is lastig om er mee om te gaan, want de gedachte dat zo iemand aan parano\u00efde wanen leidt is onweerstaanbaar. Je kunt twee dingen bedenken:<\/p>\n

    \n
  • In de eerste plaats is het te begrijpen hoe iemand tot zulke gedachten komt, en voor ons onnavolgbare verbanden legt. Het is ook te begrijpen dat het, als je hersenen op die manier werken, heel moeilijk is om die achterdocht binnen aanvaardbare perken te houden.<\/li>\n
  • In de tweede plaats kun je bedenken dat – bijvoorbeeld in de wetenschap – het heel vaak mensen zijn met Asperger (of een soortgelijke ongefilterde manier van denken), die lang voor anderen dat konden zien, de werkelijke oorzaak van iets durfden te benoemen of verbanden konden zien die voor anderen nauwelijks te bevatten waren. Denk bijvoorbeeld aan Einstein die bedacht dat de snelheid van het licht constant moest zijn en dat tijd daarom relatief moest zijn, of denk aan journalisten in de Watergate affaire, of in de HSBC affaire.<\/li>\n<\/ul>\n

    Met die laatste opmerking wil ik beslist niet beweren dat mensen met Asperger altijd gelijk hebben met hun “achterdochtige” idee\u00ebn. Dat de ander daar wel<\/em> in gelooft is zijn of haar goed recht, en betekent niet automatisch dat die ander “paranoia” of “gestoord” is.<\/p>\n

    Wat geen zin heeft, als je weet dat degene tegenover je Asperger heeft, of een Autistiforme “stoornis”, is om te proberen de ander te overtuigen van zijn of haar ongelijk, want er is een grote kans dat de ander je dan alle mogelijke verbanden en mogelijkheden gaat uitleggen, wat een lang en moeizaam gesprek oplevert.<\/p>\n

    Wat ook geen zin heeft, is om te gaan uitleggen wat de meest waarsschijnlijke oorzaak is. De ander heeft die oorzaak namelijk beslist ook gezien (er is geen filter), maar terzijde gelegd omdat andere oorzaken in zijn of haar ogen beter bij de verschijnselen passen.<\/p>\n

    Het beste advies lijkt mij om je ogen open te blijven houden voor *alle* mogelijkheden (dus ook voor “achterdochtige” verbanden), en tegelijkertijd te besluiten niet echt in te gaan op “achterdochtige” idee\u00ebn waar je niet in gelooft.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Iemand met Asperger kan ik de ogen van anderen gemakkelijk parano\u00efde lijken. Omdat er sowieso allerlei zaken in de communicatie `vreemd’ verlopen, krijgen veel mensen dan de neiging om iemand als `gek’, `obsessief’, `gestoord’ af te schrijven. Dat is niet helemaal terecht, als je bedenkt hoe het komt dat zo iemand parano\u00efde lijkt te zijn.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":483,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[5],"tags":[14,40,11,66,8],"class_list":["post-777","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-autisme","tag-contact","tag-emoties","tag-empathie","tag-neurodiversiteit","tag-pesten"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/IMG_7604.jpg?fit=600%2C450&ssl=1","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/777","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=777"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1171,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/777\/revisions\/1171"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}