{"id":62,"date":"2012-06-18T15:34:27","date_gmt":"2012-06-18T15:34:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/?p=62"},"modified":"2020-01-27T17:37:25","modified_gmt":"2020-01-27T17:37:25","slug":"empathie-en-autisme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/2012\/06\/empathie-en-autisme\/","title":{"rendered":"Empathie en Asperger"},"content":{"rendered":"<p>Over autisme wordt nogal eens gemeld dat wie autisme heeft geen of weinig empathie zou voelen. Wikipedia vertelt bijvoorbeeld: &#8220;Zo worden autisme en het syndroom van Asperger vaak gekarakteriseerd door een verminderd vermogen tot empathie voor een andere persoon&#8221;.<\/p>\n<p>Wie daadwerkelijk iemand kent met het syndroom van Asperger weet dat iemand met autisme wel degelijk heel veel empathie kan voelen: wat Wikipedia meldt klopt simpelweg niet, tenzij je een veel te nauwe definitie van empathie hanteert. Hoe zit het dan wel?<!--more--><\/p>\n<p>Empathie bestaat uit een aantal aspecten, waar veel verschillende namen voor worden gehanteerd. Je hebt: &#8220;<em>personal distress<\/em>&#8221; (je zelf ellendig voelen als je ziet dat iemand anders zich ellendig voelt, letterlijk meevoelen), &#8220;<em>empathetic concern<\/em>&#8221; (je zorgen maken om iemand die zich ellendig voelt), <em>perspective taking<\/em> (je kunnen verplaatsen in het perspectief van een ander) en iets als <em>executive empathy<\/em> (een adequate actie ondernemen als iemand anders zich ellendig voelt).<\/p>\n<p>Die vier onderdelen kun je samenvatten als <em>emotionele empathie<\/em> en <em>perspectief-empathie<\/em>. Daarbij kan emotionele empathie direct zijn (de emoties van de ander aanvoelen en daar op reageren) en indirect (de situatie van de ander begrijpen, daaruit concluderen dat de ander zich ellendig zal voelen, en daar emotioneel op reageren).<\/p>\n<div class=\"wp-caption aligncenter\" style=\"width: 610px;\"><a href=\"\/stories\/aragon\/dag18\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-74\" title=\"Twee gevallen motoren en een boze vrouw\" src=\"\/stories\/aragon\/dag18\/IMG_3574.JPG\" alt=\"Gevallen motoren\" width=\"600\" height=\"450\"><\/a>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Iemand met Asperger voelt het &#8220;Godverdegodver&#8221; hier haarscherp aan<\/p>\n<\/div>\n<h3>Emotionele empathie<\/h3>\n<p>Emotionele empathie is het aspect dat de letterlijke betekenis van het woord empathie is: <em>invoelen<\/em>, meevoelen met de emotie van een ander. Soms wordt dit aangeduid met sympathie, maar omdat dat ook een andere betekenis heeft, is emotionele empathie een handigere term.<\/p>\n<p>Mensen met het syndroom van Asperger voelen beslist emotionele empathie. Het is zelfs ook onderzocht, en die onderzoeken wijzen steeds uit dat mensen met het syndroom van Asperger minstens zoveel emotionele empathie voelen als anderen, en wanneer je naar personal distress kijkt zelfs beduidend meer.<\/p>\n<h3>Perspectief-empathie<\/h3>\n<p>Perspectief-empathie houdt in dat je je kunt verplaatsen in het perspectief van een ander, en dat je adequaat kunt reageren op de emoties van een ander. Het wordt meestal cognitieve empathie genoemd, maar dat vind ik een verkeerd woord: mensen met Asperger zijn juist bij uitstek cognitief, en gebruiken bij uitstek hun cognitie om zich in een ander te verplaatsen, terwijl &#8220;gewone&#8221; mensen dit &#8220;vanzelf&#8221; kunnen: via hun intu\u00eftie. Hier hebben mensen met Asperger, zo blijkt, een gebrek, zou je kunnen zeggen.<\/p>\n<p>Het is zelfs heel moeilijk voor iemand met Asperger om zich in het perspectief te plaatsen van zichzelf, een dag later (bijvoorbeeld). Iets nu opruimen omdat je je er anders morgen rot naar zult zoeken, is daarom niet iets vanzelfsprekends, niet iets dat gesteund wordt door zo&#8217;n onmiddellijke perspectiefverplaatsing.&nbsp;<\/p>\n<p>Het is een heel belangrijk onderscheid, tussen die twee. Mensen met autisme voelen empathie, maar kunnen zich niet goed het perspectief van de ander aannemen.<\/p>\n<p>Dat is in feite precies het tegenovergestelde van mensen met een antisociale persoonlijkheidsstoornis, die juist heel goed het perspectief van de ander kunnen aannemen maar niets voelen. Ze zijn daardoor in staat om anderen uitstekend te manipuleren, en hebben er geen enkel probleem mee een ander daar kwaad mee te berokkenen. Bij autisme is er juist een beperking in het kunnen manipuleren van anderen (vanwege een gebrek aan perspectief- empathie) terwijl er juist wel een groot gevoel is voor de ellende van een ander.[1]<\/p>\n<h3>Perspectief&nbsp;<\/h3>\n<p>Ter illustratie van die perspectief-empathie: Er is een klassieke test met kinderen, die ongeveer als volgt gaat (ik heb hem wat geparafraseerd):<\/p>\n<figure id=\"attachment_73\" aria-describedby=\"caption-attachment-73\" style=\"width: 600px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/IMG_3422.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-73\" title=\"IMG_3422\" src=\"\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/IMG_3422.jpg\" alt=\"Sylvia met bril\" width=\"600\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/IMG_3422.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/IMG_3422.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-73\" class=\"wp-caption-text\">Help, waar is m&#8217;n bril?<\/figcaption><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Het kind ziet twee mensen, mevrouw A en mevrouw B.<br \/>\nMevrouw A stopt haar bril in een la, en gaat de kamer uit.<br \/>\nMevrouw B pakt de bril uit de la en stopt hem in een doos op tafel, en gaat de kamer uit.<br \/>\nMevrouw A komt terug.<br \/>\nDe vraag is: waar gaat mevrouw A haar bril zoeken?<\/p>\n<p>Heel jonge kinderen geloven dat mevrouw A haar bril in de doos zoekt: daar zit hij tenslotte. Kinderen met Asperger blijven tot op veel hogere leeftijd dan andere kinderen in zo&#8217;n geval zeggen dat mevrouw A haar bril in de doos zal gaan zoeken.<\/p>\n<figure id=\"attachment_74\" aria-describedby=\"caption-attachment-74\" style=\"width: 600px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/S2_3894_IMG_3841.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-74\" title=\"S2_3894_IMG_3841\" src=\"\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/S2_3894_IMG_3841.jpg\" alt=\"Wie kijkt waar naar?\" width=\"600\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/S2_3894_IMG_3841.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/S2_3894_IMG_3841.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-74\" class=\"wp-caption-text\">Visuele perspectieven kunnen mensen met Asperger juist wel goed analyseren<\/figcaption><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3>Feiten en perspectieven&nbsp;<\/h3>\n<p>Voor iemand met Asperger is de wereld een verzameling feiten. Iemand met Asperger leert tijdens zijn leven wel dat niet iedereen al die feiten kent, en zal op een gegeven moment echt wel inzien dat mevrouw A haar bril in de la zal gaan zoeken, omdat ze de feiten niet kent.<\/p>\n<p>Maar soms heb ik het gevoel dat de wereld voor iemand met Asperger lijkt op die test, waarin ze zelf de waarnemer zijn die alle feiten kent, en om moeten zien te gaan met mensen die hun bril op de verkeerde plaats zoeken. De wereld bestaat uit feiten, en niet uit perspectieven.<\/p>\n<p>Een discussie met iemand met Asperger is mede daarom zo lastig: hij (of zij) is er niet zozeer van overtuigd dat hij gelijk heeft, maar weet gewoon hoe de feiten zijn, althans, dat is zoals hij het voelt.<\/p>\n<p>Z&#8217;n wereld stort dan ook in elkaar als hij merkt dat hij zelf wel eens degene is die z&#8217;n spreekwoordelijke bril op de verkeerde plaats zoekt. Dan is er geen zekerheid meer over, want de wereld van feiten klopt niet meer, terwijl iemand met Asperger geen wereld van perspectieven tot z&#8217;n beschikking heeft. In een wereld van perspectieven schik je in zo&#8217;n geval een stukje in: Oh, je kon niet weten waar de bril lag. Een wereld van feiten moet in zo&#8217;n geval eigenlijk van de grond af aan opnieuw worden opgebouwd. E\u00e9n feit dat niet klopt betekent dat de gehele enorme spreadsheet waar de wereld in is vervat niet meer klopt.<\/p>\n<p>Ik denk dat dit een van de oorzaken is waardoor communicatie tussen iemand met autisme en iemand zonder autisme soms zo ongelofelijk moeilijk kan zijn.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>[1]Smith, Adam, <em>The Empathy Imbalance Hypothesis of Autism: a Theoretical Approach to Cognitive and Emotional Empathy<\/em> in Autistic Development, The Psychological Record, volume 59, pages 489-510, 2009.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Over autisme wordt nogal eens gemeld dat wie autisme heeft geen of weinig empathie zou voelen. Wikipedia vertelt bijvoorbeeld: &#8220;Zo worden autisme en het syndroom van Asperger vaak gekarakteriseerd door een verminderd vermogen tot empathie voor een andere persoon&#8221;. Wie daadwerkelijk iemand kent met het syndroom van Asperger weet dat iemand met autisme wel degelijk <a class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/2012\/06\/empathie-en-autisme\/\">Meer lezen<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":514,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[5],"tags":[11,12,66],"class_list":["post-62","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-autisme","tag-empathie","tag-hersenen","tag-neurodiversiteit"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/IMG_3574.jpg?fit=600%2C450&ssl=1","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1294,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62\/revisions\/1294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}