{"id":4352,"date":"2026-04-14T14:32:26","date_gmt":"2026-04-14T12:32:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/?p=4352"},"modified":"2026-04-14T14:32:26","modified_gmt":"2026-04-14T12:32:26","slug":"niels-springveld-autisme-een-biografie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/2026\/04\/niels-springveld-autisme-een-biografie\/","title":{"rendered":"Niels Springveld, Autisme: een biografie"},"content":{"rendered":"\n

Ik heb het boek van Niels Springveld uit, Autisme, een biografie<\/a>. Niet in \u00e9\u00e9n adem: met 688 pagina’s is dat zelfs voor mij onmogelijk (ik lees erg snel), maar het is een lange tijd geleden dat ik zo aan een boek gekluisterd zat. Het was voor mij vergelijkbaar met het lezen van Zen en de kunst van het motoronderhoud, Honderd jaar eenzaamheid en In de ban van de Ring. Ik weet nu al dat ik het vaak zal herlezen, en van aantekeningen zal voorzien. Het nodigt uit tot vragen stellen, tot denken. Hier een (uiteraard veel te korte) bespreking.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Een geschiedenis van autisme<\/h2>\n\n\n\n

Toen ik de beschrijving van het boek voor het eerst las dacht ik onmiddellijk: dat is toch al eens gedaan? Steve Silberman heeft in Neurotribes <\/a>ook de geschiedenis van autisme beschreven, tot en met het idee van neurodiversiteit. <\/p>\n\n\n\n

Voor wie Neurotribes gelezen heeft en het goed vond: je komt er dan niet omheen, lijkt mij, om ook dit boek te lezen. Het geeft veel meer inzicht in een aantal van de ‘hoofdpersonen’ van de geschiedenis van autisme, en het brengt een aantal figuren voor het voetlicht van wie ik nog nooit had gehoord (uit Rusland, en uit, nota bene, Nederland).<\/p>\n\n\n\n

Als je dit boek hebt gelezen hoef je Neurotribes niet meer te lezen; andersom zeker wel. <\/p>\n\n\n\n

Indrukwekkende prestatie<\/h2>\n\n\n\n

Het eerste dat me opviel was dat Niels Springveld een – voor mij – heel aangename stijl van schrijven heeft. Hij schrijft glashelder, hij beschrijft veel details die er toe doen, maar hij laat details die er niet toe doen weg. <\/p>\n\n\n\n

Non-fiction boeken hanteren nogal eens een ‘journalistieke’ schrijftstijl (‘Het voorjaar begon door te breken in Connecticut, de kersenbloesem was al te zien, toen <vul hier een naam in> zijn deur uit liep, op weg naar de eerste conferentie over dat nieuwe begrip, autisme’). Bij Niels vind je alleen prachtige details die de moeite waard zijn. De Russische dokter Soechareva bijvoorbeeld, verscheen, toen ze een toespraak voor een congres mocht houden, in een gebreide trui, en haar toespraak bestond vooral uit het neerhalen van zichzelf. Dat vind ik een prachtig detail. Als je het boek leest zie je wel vaker dat onderzoekers van wie je denkt: ‘Die had gelijk, die zag het goed’, zelf behoorlijk veel autistische trekken vertoonden. <\/p>\n\n\n\n

Een mooi voorbeeld van zijn ‘veel zeggen met weinig woorden’-stijl is het volgende stukje over het boek van Saskia Schepers Alle breinen werken, dat hij onder ‘neurodiversiteit-lite’ schaart:
‘In haar boek vol inspirerende citaten van managers, filosofen en schrijvers wijdt ze geen woord aan mensen met een beperking die minder of wellicht helemaal nooit kunnen werken, een groep die in de neurodiversiteit lite-literatuur \u00fcberhaupt steevast ontbreekt en daarmee impliciet tot tweederangs burgers wordt gedegradeerd.’ <\/p>\n\n\n\n

Ik heb nog nooit zo glashelder beschreven gezien wat het tenenkrommende aan haar boek is.<\/p>\n\n\n\n

Ik vind het echt een ongelofelijke prestatie dat hij de geschiedenis van dat woord autisme met zoveel details vertelt, en toch een doorlopende lijn heeft weten te houden: hij is niet verdronken in de details, en als lezer doe je dat daarom ook niet. <\/p>\n\n\n\n

Gruwelijk<\/h2>\n\n\n\n

Het boek is vaak heel confronterend, zoals bij de geschiedenis van ABA. Het is echt afschuwelijk om te lezen hoe autistische kinderen in feite gemarteld werden (er gingen er ook een aantal dood bij die ‘behandelingen’). Ook v\u00f3\u00f3r ABA was er een tijd waarin je de behandelingen niet anders kon betitelen dan martelingen, zoals het meerdere malen opwekken van een insult met behulp van insuline, of lobotomie. <\/p>\n\n\n\n

Op een andere manier gruwelijk is natuurlijk het verhaal van Hans Asperger: hoe hij daadwerkelijk kinderen gestuurd heeft naar een inrichting waarvan hij zou kunnen weten dat ze daar gedood zouden worden (hoewel het niet echt bewezen is dat hij dat wist). Ook moeilijk om te lezen is de vrouwvijandigheid die je bij sommigen tegenkomt, of het met alle winden meewaaien. <\/p>\n\n\n\n

Gebalanceerd<\/h2>\n\n\n\n

Ik heb dan ook grote bewondering voor hoe Niels dit soort zaken beschrijft. Bij figuren die misschien je weerzin opwekken beschrijft hij ook de goede kanten: hij geeft een heel gebalanceerd beeld. Ik had altijd een hekel aan Kanner, en die blijkt weliswaar een behoorlijk opportunistisch persoon, maar hij is voor mij tot een veel completer personage geworden. <\/p>\n\n\n\n

Anderen blijken nog afschuwelijkere mensen dan ze me toch al leken. Lovaas, de bedenker van de ABA-methode, blijkt gelogen te hebben over zijn tijd tijdens WOII (hij claimde tewerkgesteld te zijn op het land, terwijl zijn familie in werkelijkheid lid was van de Noorse NSDAP). Hoe die ABA-methode zo’n hoge vlucht heeft kunnen nemen laat hij ook zien (nog steeds gaat er enorm veel geld om, bij die methode). <\/p>\n\n\n\n

Ik kon dat nooit begrijpen. Tijdens mijn studie Biologie, in 1973, leerde ik al dat geen enkel dier een ‘onbeschreven blad’ is, zoals het behaviorisme, waar ABA op is gebaseerd, betoogt. Leer een kuikentje maar eens met elektrische schokken af om naar haar moeder te rennen. Op het moment dat je dat hebt afgeleerd, is het kuikentje dood. <\/p>\n\n\n\n

Ook gebalanceerd is wat hij vertelt over Rainman, of over Temple Grandin. Het is bewonderenswaardig hoeveel onderzoek het team voor Rainman heeft gedaan, en in het bijzonder Dustin Hoffman. En Temple Grandin houdt zich dan wel vast aan het medische model van autisme (als een soort ziekte), maar ze is wel een super-eigenwijze autist die ongelofelijk veel voor elkaar gekregen heeft.<\/p>\n\n\n\n

Neurodiversiteit<\/h2>\n\n\n\n

Het laatste deel van zijn boek (v\u00f3\u00f3r zijn ‘Autro’, waarin hij onder andere laat zien hoe het hem vergaan is tijdens het schrijven van het boek) is gewijd aan de Neurodiversiteitsbeweging. Hij laat heel mooi zien waar die beweging *echt* voor staat: het idee dat iedereen erbij hoort, dat wie ‘anders’ lijkt te zijn onderdeel is van de menselijke variatie, en dat de maatschappij die mensen hoort te ondersteunen. <\/p>\n\n\n\n

Neurodiversiteit betekent dus *niet* dat het ‘inclusief’ zou zijn wanneer werkgevers wat stilteruimtes maken en dergelijke. Echte inclusiviteit betekent dat ook mensen die nooit geld zullen kunnen verdienen erbij horen, en ondersteuning krijgen. <\/p>\n\n\n\n

Autisme is een handicap, een disability, en een handicap komt voort uit de combinatie van eigenschappen van een persoon en de inrichting van de maatschappij. <\/p>\n\n\n\n

Zelf nadenken<\/h2>\n\n\n\n

Het mooist van het boek vind ik dat het je aanzet tot zelf nadenken en doordenken. Mijn opmerking dat zoveel mensen die, bijvoorbeeld, ontdekten dat het heel goed werkte wanneer je autistische kinderen hun interesses laat volgen, zelf autistische trekken vertoonden, wordt niet letterlijk zo gezegd; dat kun je er zelf bij bedenken. <\/p>\n\n\n\n

Er zijn heel veel interessante vragen te stellen of conclusies te trekken. Heel mooi vind ik bijvoorbeeld dat Kanner in een laatste studie rond autisme, de autistische kinderen die hij langs had zien komen opzocht, om te kijken wat er van hen was geworden. Wanneer ze thuis waren blijven wonen, zo bleek, hadden ze vrijwel allemaal werk kunnen vinden waarin ze tot hun recht kwamen. De kinderen die in een inrichting waren gebleven, waren dood, of tot niets meer in staat.<\/p>\n\n\n\n

Dat doet me denken aan de situatie nu, waarin steeds meer mensen op volwassen leeftijd een diagnose krijgen, omdat ze het op hun werk niet meer redden. Bestaat dat soort werk nog wel, vraag ik me dan af, waarin die autisten van toen tot hun recht kwamen. Is niet bijna al het werk veranderd in werk dat ‘gemanaged’ wordt, waarbij je niet meer naar je eigen idee\u00ebn kunt werken, en aan je eigen perfectionisme mag voldoen? <\/p>\n\n\n\n

In het boek zie je dat op veel plekken geprobeerd is om de autistische kinderen ‘zonder protocol’, zonder ‘wetenschappelijke methode’ te benaderen, waarbij vaak van die eigen interesses uit werd gegaan. Op die plekken ging het heel goed. Vaak kwam er uiteindelijk dan toch een ‘wetenschapper’ aan te pas, en dan ging het weer de verkeerde kant op. Hoe weinig van die wetenschap was echt wetenschap, vraag je je dan af. Heel vaak was het niets anders dan een man die vond dat hij gelijk had, en in staat was de rest van de wereld van zijn gelijk te overtuigen. <\/p>\n\n\n\n

Lezen!<\/h2>\n\n\n\n

Het is dan ook een boek om vaak te herlezen, of dingen in op te zoeken. En om dan vooral alle gedachten die in je opkomen te noteren, en verder uit te werken. <\/p>\n\n\n\n

Boekgegevens<\/h3>\n\n\n\n

Autisme een biografie
Niels Springveld
Uitgeverij Atlas Contact<\/a>
ISBN: 9789045043357<\/strong>
688 pagina’s<\/p>\n\n\n\n

Bij elke boekwinkel te bestellen<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ik heb het boek van Niels Springveld uit, Autisme, een biografie. Niet in \u00e9\u00e9n adem: met 688 pagina’s is dat zelfs voor mij onmogelijk (ik lees erg snel), maar het is een lange tijd geleden dat ik zo aan een boek gekluisterd zat. Het was voor mij vergelijkbaar met het lezen van Zen en de Meer lezen<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4356,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"federated","footnotes":""},"categories":[5,3],"tags":[66],"class_list":["post-4352","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-autisme","category-boeken","tag-neurodiversiteit"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/Niels-Springveld-Autisme.jpg?fit=300%2C461&ssl=1","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4352","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4352"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4396,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4352\/revisions\/4396"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4356"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}