{"id":183,"date":"2012-09-28T10:32:30","date_gmt":"2012-09-28T10:32:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/?p=183"},"modified":"2019-07-07T08:34:20","modified_gmt":"2019-07-07T08:34:20","slug":"de-wereld-in-een-spreadsheet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/2012\/09\/de-wereld-in-een-spreadsheet\/","title":{"rendered":"De wereld in een spreadsheet"},"content":{"rendered":"

Voor iemand met Asperger bestaat de wereld uit een (enorme) verzameling feiten. Om een beslissing te nemen of een mening te vormen, is er naast die verzameling feiten ook een moraal: een aantal regels over wat goed is en wat kwaad is. Het is dan simpelweg een kwestie van het spreadsheet van feiten doorrekenen, met de gewichten die de regels aan de feiten geven.<\/p>\n

De notie ‘subjectief’ bestaat dus in feite niet, voor iemand met Asperger. Er zijn feiten en er zijn regels, en aangezien die regels universeel zijn in de ogen van iemand met Asperger, kun je over allerlei kwesties in feite maar op \u00e9\u00e9n conclusie uitkomen. Tenzij je niet goed bent in het rekenen met een spreadsheet natuurlijk, en dat komt nogal eens voor, gezien het grote aantal mensen dat het niet in alle gevallen eens is met degene met Asperger.<\/p>\n

Hier hebben we dus een van de problemen te pakken in de communicatie tussen mensen met Asperger en anderen.<\/p>\n

<\/p>\n

\"Gereedschap<\/a>
Wat met techniek te maken heeft past perfect in een spreadsheet<\/figcaption><\/figure>\n

Als niet-Aspergers zich willen voorstellen hoe die wereld er uit ziet, dan is een foto als hierboven een visuele hulp: de feiten zijn netjes gerangschikt, en aan het ladenblok er onder kun je zien dat het spreadsheet als het ware vele dimensies heeft. Aan de grote hoeveelheid “feiten” die buiten het gereedschapsbord of het ladenblok hangen of liggen zie je dat de wereld overstroomt van feiten: het is geen eenvoudige klus om ze allemaal zo te rangschikken dat je kunt gaan doorrekenen voor een mening of een beslissing.<\/p>\n

Wat de foto ook goed laat zien is dat voor iemand met Asperger alles van evenveel belang is (wat in de ladenblokken ligt hoort daarbij). Niet-Aspergers filteren de hoofdzaken in een situatie (en dat is lastig in het geval van deze foto); voor mensen met Asperger is het alsof ze de werkelijkheid, de waarheid dus, geweld aan zouden doen als ze iets zouden wegfilteren (afgezien van het feit dat ze er niet toe in staat zijn).<\/p>\n

Gevolgen <\/h2>\n

Dat heeft een aantal gevolgen:<\/p>\n

Traagheid<\/h3>\n

Het is op deze manier goed te verklaren dat iemand met Asperger traag kan zijn in een gesprek. Bij allerlei zaken moet eerst dat enorme spreadsheet, waar de hele wereld in zit, worden doorgerekend.  Dat kost tijd. Waar niet-Aspergers dat deel van de werkelijkheid selecteren dat op dat moment van belang is, nemen mensen met Asperger alles in ogenschouw; alles wordt gebruikt bij het doorrekenen.<\/p>\n

Verrassende gezichtspunten<\/h3>\n

Iemand met Asperger kan, juist daardoor, met verrassende gezichtspunten komen. Waar niet-Aspergers als het ware hun eigen filter op de wereld zetten om een beslissing te nemen of een mening te vormen, om iets over de werkelijkheid te zeggen, hebben mensen met Asperger zo’n filter niet. Daardoor hebben ze ook geen blinde vlekken voor feiten, die mensen zonder Asperger heel gemakkelijk kunnen krijgen.<\/p>\n

Het tragische is weer wel dat iemand met Asperger zich niet realiseert dat<\/em> hij of zij een verrassend gezichtspunt brengt, en iets gebruikt uit de blinde vlek van de gesprekspartner. Daardoor wordt er ook niet extra uit de doeken gedaan waar die blinde vlek hem precies in zit, en wordt er niet met de nodige voorzichtigheid geprobeerd de oogklep met zachte hand weg te nemen. De reactie van de ander zal over het algemeen zijn dat degene met Asperger dom, raar of idioot is. Dat is extra tragisch omdat degene met Asperger  in zo’n geval vaak gelijk heeft met z’n gezichtspunt.<\/p>\n

Onenigheid<\/h3>\n

Het is erg problematisch als de ander het niet eens is met het gezichtspunt van de Asperger. Sterker nog: voor degene met Asperger is wat hij of zij te berde brengt geen gezichtspunt, maar een berekende, objectieve  waarneming: de uitkomst van een berekening aan de hand van feiten. Als je dus zegt het er niet mee eens te zijn zeg je dat degene met Asperger z’n feiten niet op orde heeft, en aangezien de feiten de basis vormen van het bestaan van iemand met Asperger, zaag je daarmee de poten onder z’n stoel van z’n bestaan vandaan. Geen goed idee…<\/p>\n

Voor niet-Aspergers zijn feiten slechts een deel van de wereld. Er zijn vooral gezichtspunten over die feiten: tegen feiten kun je op allerlei verschillende manieren aankijken, ze kunnen verschilende betekenissen hebben in verschillende contexten, je kunt ze op verschillende manieren een zwaarte geven. Als de ander het niet met je eens is gebeurt er dus niets dat je op je grondvesten doet schudden: je erkent eenvoudig dat er een ander gezichtspunt is (waar je het niet mee eens bent).<\/p>\n

Dit brengt een asymmetrie in de omgang tussen iemand met Asperger en iemand zonder Asperger: voor degene met Asperger is het bijna onacceptabel dat de ander het niet met hem of haar eens is; voor de ander is dat de dagelijkse gang van zaken. Het betekent dat je als niet-Asperger erg je best moet doen om niet direct je eigen gezichtspunt te berde te brengen. Maar dat is niet alleen lastig; het zorgt er ook voor dat jij minder aan bod komt, wat het uitspreken van je gezichtspunten betreft, dan degene met Asperger.<\/p>\n

Een oplossing daarvoor ken ik niet; het enige wat mogelijk is, is dat beiden zich dit realiseren.<\/p>\n

Oorzaak<\/h2>\n

Dat spreadsheet van feiten past, heb ik het idee, bij het gebrek aan een filter voor indrukken<\/a>. Maar daarmee weet je nog niet wat oorzaak en gevolg is: wordt de wereld een verzameling feiten doordat er zo ongelofelijk veel informatie op iemand afkomt, elke seconde? Of wordt het filter uitgezet omdat het belangrijk is om alle informatie op te vangen in het spreadsheet, omdat het beeld van de werkelijkheid compleet moet zijn?<\/p>\n

Ik vind de eerste hypothese de meest aannemelijke, ook al door het commentaar hier onder dat er ook mensen met Asperger zijn die wel in gezichtspunten kunnen denken. Dat betekent dus dat de wereld in een spreadsheet een overlevingsstrategie kan zijn voor dat gebrek aan een filter. Andere mensen met Asperger, in andere omstandigheden, kunnen andere overlevingsstrategie\u00ebn ontwikkelen om er mee om te gaan. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Voor iemand met Asperger bestaat de wereld uit een (enorme) verzameling feiten. Om een beslissing te nemen of een mening te vormen, is er naast die verzameling feiten ook een moraal: een aantal regels over wat goed is en wat kwaad is. Het is dan simpelweg een kwestie van het spreadsheet van feiten doorrekenen, met Meer lezen<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":185,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":3,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[14,11,12],"class_list":["post-183","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-autisme","category-samenleven","tag-contact","tag-empathie","tag-hersenen"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/IMG_7376.jpg?fit=600%2C450&ssl=1","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=183"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1188,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183\/revisions\/1188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sylviastuurman.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}